เมื่อเดินเข้าไปในย่านเมืองเก่าสงขลา สิ่งที่เห็นไม่ได้มีเพียงอาคารเก่า ถนนสายเล็ก หรือภาพสตรีทอาร์ตเท่านั้น แต่ยังมีอาหารท้องถิ่นที่อยู่คู่กับวิถีชีวิตของผู้คนมาอย่างยาวนาน หนึ่งในนั้นคือ “ข้าวสตู” เมนูเรียบง่ายที่หลายคนจดจำได้จากกลิ่นน้ำสตูอุ่น ๆ ข้าวสวยร้อน ๆ และบรรยากาศร้านเก่าในเมือง ข้าวสตูสงขลาเป็นเมนูที่หน้าตาอาจดูธรรมดา แต่มีเสน่ห์มาก เพราะเป็นอาหารที่สะท้อนความเป็นเมืองท่าของสงขลา เมืองที่เคยมีผู้คนหลากหลายเชื้อชาติเดินทางผ่านเข้ามา ทั้งไทย จีน มลายู และผู้คนจากโลกตะวันตก จนเกิดเป็นรสชาติที่ผสมผสานและกลายเป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น สตูที่ปรับรสให้เข้ากับคนสงขลา คำว่า “สตู” อาจทำให้นึกถึงอาหารตะวันตก…

ในย่านเมืองเก่าสงขลาที่เต็มไปด้วยเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ ยังมีร้านอาหารเล็ก ๆ แห่งหนึ่งที่เก็บรักษาความทรงจำของเมืองเอาไว้ผ่านรสชาติอาหาร นั่นคือ "หน่ำเด่า" ร้านอาหารขนาดหนึ่งคูหาบนถนนพัทลุง ที่มีจุดเริ่มต้นจากการเป็นภัตตาคารอาหารไทย-จีนแห่งแรกของเมืองสงขลาเมื่อกว่าครึ่งศตวรรษก่อน แม้กาลเวลาจะเปลี่ยนผ่าน และยุครุ่งเรืองของภัตตาคารขนาดใหญ่จะกลายเป็นเพียงความทรงจำ แต่สูตรอาหารและรสมือดั้งเดิมยังคงได้รับการสืบทอดต่อโดยอดีตผู้ช่วยแม่ครัวของร้าน ผู้รับหน้าที่ดูแลมรดกทางอาหารของหน่ำเด่าให้ยังคงมีชีวิตอยู่จนถึงปัจจุบัน ภัตตาคารยุคบุกเบิกของเมืองสงขลา ในช่วงเวลาที่เมืองสงขลากำลังเติบโตจากการค้าขายทางทะเลและการตั้งถิ่นฐานของชุมชนชาวจีน หน่ำเด่าถือเป็นหนึ่งในร้านอาหารที่มีบทบาทสำคัญต่อวัฒนธรรมการกินของเมือง ร้านเป็นสถานที่ที่ผู้คนมาพบปะสังสรรค์ รับรองแขก และเฉลิมฉลองในโอกาสสำคัญต่าง ๆ สะท้อนอิทธิพลของวัฒนธรรมจีนที่หยั่งรากลึกอยู่ในสังคมสงขลา ปัจจุบันแม้ร้านจะปรับรูปแบบเป็นร้านอาหารจานเดี่ยวขนาดเล็ก แต่ยังคงรักษาหัวใจสำคัญของภัตตาคารยุคแรกเอาไว้ ทั้งในด้านคุณภาพวัตถุดิบ ความพิถีพิถัน และการเตรียมอาหารแบบวันต่อวัน…

หากการเดินทางในย่านเมืองเก่าสงขลาคือการออกตามหารสชาติและเรื่องราวของชุมชน ถนนนางงามคือหนึ่งในจุดหมายสำคัญที่ไม่ควรพลาด นอกจากสถาปัตยกรรมเก่าแก่และสตรีทอาร์ตที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวแล้ว ย่านแห่งนี้ยังซ่อนเสน่ห์ของขนมพื้นบ้านโบราณที่หาทานได้ยากในปัจจุบัน หนึ่งในร้านที่นักชิมมักแวะเวียนมาเยือน คือร้านขนมพื้นบ้านที่นำเสนอ "ขนมกรอก" และ "ขนมบ้าบิ่นโบราณ" สองเมนูที่สะท้อนภูมิปัญญาด้านอาหารและวัฒนธรรมการกินของชาวสงขลาได้อย่างน่าสนใจ ขนมกรอก: ขนมชื่อแปลกที่เต็มไปด้วยเอกลักษณ์ ขนมกรอกถือเป็นหนึ่งในขนมพื้นบ้านหายากของภาคใต้ที่หลายคนอาจไม่เคยรู้จัก แม้ชื่อจะชวนสงสัย แต่เมื่อได้ลิ้มลองแล้วมักกลายเป็นเมนูที่สร้างความประทับใจไม่รู้ลืม ตัวแป้งทำจากแป้งข้าวเจ้าผสมกะทิ ก่อนนำไปกรอกเป็นแผ่นบางบนกระทะร้อนจนสุกและเกิดรูพรุนสวยงาม จากนั้นจึงใส่ไส้และม้วนเป็นแท่งขนาดพอดีคำ ความพิเศษของขนมชนิดนี้อยู่ที่การรับประทานคู่กับน้ำจิ้มพริกตำสีส้มรสเปรี้ยวหวาน ซึ่งช่วยเพิ่มมิติของรสชาติให้แตกต่างจากขนมไทยทั่วไป เมื่อรับประทานพร้อมกันจะได้ทั้งความนุ่มละมุนของแป้ง ความกรุบหนึบของไส้ และรสเปรี้ยวหวานเผ็ดอ่อน ๆ ที่ผสานกันอย่างลงตัว…

เมื่อพูดถึงอาหารและขนมพื้นบ้านของจังหวัดสงขลา หลายคนอาจนึกถึงข้าวสตู ไข่ครอบ หรือมะม่วงเบา แต่ยังมีขนมโบราณอีกชนิดหนึ่งที่ยังคงได้รับการสืบทอดและหาทานได้ไม่ง่ายนัก นั่นคือ "ขนมบอก" ขนมพื้นบ้านชื่อแปลกที่ซ่อนเสน่ห์เอาไว้ทั้งในกรรมวิธีการทำ รสชาติ และภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน ปัจจุบัน หากเดินเล่นบนถนนนางงาม ย่านเมืองเก่าสงขลา นักท่องเที่ยวอาจสะดุดตากับภาพไอน้ำลอยกรุ่นจากอุปกรณ์ทรงกระบอกขนาดเล็กที่กำลังนึ่งขนมสด ๆ อยู่หน้าร้าน ภาพเรียบง่ายนี้คือหนึ่งในวิถีอาหารดั้งเดิมที่ยังคงมีชีวิตอยู่ในชุมชนเมืองเก่า ขนมชื่อแปลกที่มาจากภูมิปัญญาการทำอาหาร คำว่า "บอก" ในที่นี้หมายถึงกระบอกหรือพิมพ์ทรงกระบอกที่ใช้สำหรับนึ่งขนม ซึ่งถือเป็นเอกลักษณ์สำคัญของขนมชนิดนี้ ผู้ทำจะนำแป้งที่ผสมเตรียมไว้ใส่ลงในพิมพ์ขนาดเล็กที่ออกแบบเฉพาะ ก่อนนำไปนึ่งด้วยไอน้ำจนแป้งสุกฟูและดันตัวออกมาเป็นแท่งทรงกระบอกสีขาวนวล กรรมวิธีดังกล่าวไม่เพียงเป็นเทคนิคการทำอาหาร…