Songkhla Gastronomy

ทุกเช้าบนคาบสมุทรสทิงพระ จังหวัดสงขลา ชาวสวนปีนต้นตาลโตนดเพื่อรองน้ำหวานจากงวงตาล เป็นวิถีชีวิตที่สืบทอดกันมากว่าร้อยปี สารคดีเรื่องนี้พาไปรู้จักภูมิปัญญาน้ำตาลโตนด ตั้งแต่การใช้ไม้เคี่ยม การเคี่ยวน้ำตาล และการหมักหวาก ไปจนถึงการยกระดับเป็นสุรากลั่นชุมชน ผ่านเรื่องเล่าของคุณเคน ผู้นำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์

ผศ.ดร.สุพัตรา เดวิสัน ผู้ช่วยอธิการบดีฝ่ายกิจการอาเซียนและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ และผู้ประสานงานหลักสงขลาเมืองสร้างสรรค์ด้านวิทยาการอาหาร ได้รับเชิญเข้าร่วมการประชุมประจำปี 2026 Cities of Gastronomy Annual Meeting ระหว่างวันที่ 4 – 7 สิงหาคม 2569 ณ เมืองกูชิง ประเทศมาเลเซีย เพื่อส่งเสริมพันธกิจขององค์การยูเนสโกในการเสริมสร้างความร่วมมือและการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ระหว่างเมืองสมาชิกในเครือข่าย ทั้งนี้ ผศ.ดร.สุพัตรา เดวิสัน ได้เข้าเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมบอร์เนียว เพื่อศึกษาเรียนรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์…

กลิ่นสดชื่นอันเป็นเอกลักษณ์ของ “ใบชา” อบอวลในยามเช้าตรู่ และเสียงอื้ออึงจากบทสนทนาเป็นเสมือนสัญญาณการเริ่มต้นวันใหม่ของผู้คนในย่านเมืองเก่าสงขลาที่ “ร้านน้ำชา” มักเริ่มเปิดต้อนรับลูกค้าพร้อมการสาดส่องมาถึงของแสงแรกแห่งวัน เป็นพื้นที่ให้ชาวเมืองมาพบปะแลกเปลี่ยนข่าวสารและสารพัดเรื่องราว  สงขลารับวัฒนธรรมการดื่มชาจากการค้าขายและการอพยพของชาวจีนโพ้นทะเล รวมถึงอิทธิพลจากดินแดนในบริเวณใกล้เคียงจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน น้ำชาสีน้ำตาลแดงหนึ่งถ้วยไม่ได้เป็นเพียงเครื่องดื่ม หากหมายถึงจุดตัดของวัฒนธรรมและผู้คน ด้วยมีที่ตั้งอยู่กึ่งกลางคาบสมุทรมลายู มีลักษณะเป็นสถานีพักโดยธรรมชาติ ทำให้เรือสินค้าจากโลกตะวันตกและตะวันออกสามารถแวะหลบลมมรสุมและทำการค้าขายได้โดยตรง กลายเป็นดินแดนแห่งการผสมสานอิทธิพลวัฒนธรรมจากนานาชาติมาแต่โบราณ โดยชาไม่ใช่แค่วัฒนธรรมเฉพาะกลุ่ม แต่คือสัญลักษณ์ของการต้อนรับ และการมาถึงของผู้คนหลายเชื้อชาติ    ย้อนเวลากว่าสองสหัสวรรษ ชาหยดแรกรินลงสู่ถ้วยชาบนจีนแผ่นดินใหญ่ โดยเริ่มแพร่ความนิยมในช่วงกำเนิดพระพุทธศาสนาเพื่อขจัดความเหนื่อยล้าจากการทำสมาธิ จากนั้นจึงกลายเป็นเครื่องดื่มยอดนิยมสร้างความมั่งคั่งให้จีนกลายเป็นจักรวรรดิที่ยิ่งใหญ่ในสมัยราชวงศ์ถัง ก่อนเรือสินค้าจะนำพาชาข้ามมหาสมุทรกว้างใหญ่สู่ดินแดนตะวันตก อันเป็นปัจจัยผลักดันให้อังกฤษผงาดขึ้นเป็นมหาอำนาจระดับโลกจากการเชื่อมโยงการขยายตัวของจักรวรรดิและอุตสาหกรรมเข้าไว้ด้วยกัน ตลอดจนเชื่อมสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างกลุ่มคนในดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ให้แนบแน่น …

คุยกับเชฟต๊อก ปีรัชด์ อนันตพันธ์ เจ้าของร้าน Secret Garden Songkhla และประธานสมาคมผู้สร้างสรรค์อาหารสงขลา เรื่องการใช้วัตถุดิบให้คุ้ม ลดขยะในครัว และทำไมอาหารที่ดีไม่ควรจบลงเมื่อเรากินอิ่ม ถ้าวางปลากะพงหนึ่งตัวลงบนโต๊ะ คนทั่วไปอาจมองเห็นอาหารจานหลักหนึ่งจาน แต่ในสายตาของคนทำอาหาร ปลาตัวเดียวกันอาจกลายเป็นอาหารได้อีกหลายเมนู เนื้อส่วนกลางนำไปนึ่ง ย่าง หรือทอด เศษจากการตัดแต่งนำไปทำทอดมัน หนังปลาทอดจนกรอบ ส่วนหัวและก้างใช้ทำน้ำสต็อกสำหรับแกง ซุป และซอส นี่ไม่ใช่เพียงเรื่องฝีมือของเชฟ แต่คือการมองวัตถุดิบให้เห็นคุณค่ามากกว่าส่วนที่สวยที่สุด สำหรับเชฟต๊อก…

จากเมืองท่าริมทะเลสาบสู่โต๊ะอาหารร่วมของผู้คนหลากวัฒนธรรม—เรื่องราวของสงขลาที่การค้า การย้ายถิ่น สายน้ำ ตลาด และครัวเรือน ค่อย ๆ ปรุงความแตกต่างให้กลายเป็นรสชาติของเมือง เมืองเก่าที่เติบโตจากเมืองท่า เรื่องราวของอาหารสงขลาเริ่มต้นก่อนที่อาหารจะถูกยกขึ้นโต๊ะ เพราะภูมิประเทศบริเวณปากทะเลสาบสงขลาเป็นจุดเชื่อมระหว่าง ทะเลสาบ อ่าวไทย และเส้นทางเดินเรือของคาบสมุทรมลายู ทำให้ผู้คน สินค้า และวัฒนธรรมจากหลายพื้นที่เดินทางมาพบกันมาอย่างยาวนาน หลักฐานทางประวัติศาสตร์แสดงพัฒนาการของเมืองสงขลาผ่านศูนย์กลางสำคัญ ได้แก่ หัวเขาแดง แหลมสน และบ่อยาง โดยสงขลาฝั่งหัวเขาแดงรุ่งเรืองเป็นเมืองท่าสำคัญในคริสต์ศตวรรษที่ 17 ภายใต้ผู้นำมุสลิม…

อาหารในจังหวัดสงขลาไม่ได้ทำหน้าที่เพียงเติมเต็มมื้ออาหารของผู้คน แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของประเพณี ศาสนา ความเชื่อ และความสัมพันธ์ในชุมชนมาอย่างยาวนาน ในหลายพื้นที่ของสงขลา อาหารจะปรากฏอยู่ในช่วงเวลาสำคัญของชีวิตและสังคม ไม่ว่าจะเป็นเทศกาลถือศีลอด เทศกาลรายอ เทศกาลกินเจ เทศกาลไหว้พระจันทร์ ทำบุญเดือนสิบ งานบุญกุ้มข้าว หรืองานโนราโรงครู ทุกประเพณีล้วนมีอาหารเป็นสื่อกลางในการรวมผู้คนเข้าด้วยกัน ความน่าสนใจของอาหารประเพณีสงขลาอยู่ที่ความหลากหลายของผู้คนในจังหวัดเดียวกัน ทั้งชุมชนมุสลิม ชุมชนจีน ชุมชนไทยพุทธ และชุมชนท้องถิ่นที่มีรากวัฒนธรรมเฉพาะของตนเอง อาหารจึงไม่ใช่เพียงเมนูที่ทำขึ้นตามเทศกาล แต่เป็นหลักฐานของการอยู่ร่วมกันของหลายวัฒนธรรมบนพื้นที่เดียวกันอย่างกลมกลืน อาหารประเพณีคืออะไรในบริบทของสงขลา อาหารประเพณี หมายถึงอาหารที่มีความสัมพันธ์กับช่วงเวลา…